Melis
New member
Christmas ve Noel Aynı Şey mi? Yoksa İkisi Arasında Küçük Bir Kelime Savaşı mı Var?
Geçen gün bir arkadaş grubunda “Christmas ile Noel aynı şey mi?” sorusu ortaya atıldı. Beş dakika içinde konu, beklenmedik şekilde tarih, dil, din, yılbaşı, hindi, çam ağacı ve hatta “Peki Santa Claus nereden çıktı?” tartışmasına dönüştü. Bir ara bir arkadaşımız telefonundan sözlük açtı, diğeri “Ben zaten biliyordum” dedi, üçüncüsü ise sessizce kurabiye yemeye devam etti. Klasik forum ortamı.
Aslında soru oldukça basit: Christmas ve Noel, genel kullanımda aynı Hristiyan bayramını ifade eder. Fakat kelimelerin kökenleri, kültürel kullanımları ve Türkiye'deki algıları birbirinden biraz farklıdır. Yani iki kelime aynı kişiyi gösteriyor olabilir ama nüfus kayıtlarındaki isimleri farklı gibi düşünebiliriz.
TDV İslâm Ansiklopedisi de Noel'i Hz. Îsâ'nın doğum günü kutlaması olarak tanımlıyor ve Türkçede Noel'in zaman zaman yılbaşıyla özdeşleştirilmesinin yanlış olduğunu özellikle belirtiyor. Aynı kaynak, Fransızca noël ile İngilizce Christmas sözcüklerinin farklı dil kökenlerinden gelip aynı kutlamaya işaret ettiğini açıklıyor. TDV İslâm Ansiklopedisi
Christmas Kelimesi Nereden Geliyor?
Önce İngilizce taraftan başlayalım.
“Christmas” kelimesi, İngilizcedeki Christ's Mass, yani kabaca “Mesih'in ayini/ibadeti” anlamındaki ifadeden geliyor. Eski İngilizcedeki Cristes mæsse biçimi zaman içinde değişerek bugünkü Christmas halini almış. Kelimenin tarihsel anlamında doğrudan İsa Mesih'e yönelik dini kutlama vurgusu bulunuyor. Etymonline+1
Burada ilginç olan nokta şu: İngilizce konuşan birine “Christmas” dediğinizde onun zihninde yalnızca 25 Aralık sabahı açılan hediyeler canlanmıyor. Kelime, dini anlamının yanında zaman içinde Noel sezonunu, aile buluşmalarını, süslemeleri, Noel şarkılarını, kartpostalları ve popüler kültürdeki birçok geleneği de kapsamaya başladı.
Yani kelime küçük, bagajı devasa.
Biraz bavul gibi düşünün. Üzerinde “Christmas” yazıyor ama içinden çam ağacı, ışıklandırma, kurabiye, aile yemeği, kilise ayini, hediye paketi ve birkaç tane de tartışmalı “Noel mi yılbaşı mı?” konusu çıkabiliyor.
Peki “Noel” Kelimesinin Anlamı Ne?
“Noel” ise özellikle Fransızca Noël kelimesiyle bağlantılıdır. Kelimenin kökeni Latince natalis yani “doğum” anlamına gelen ifadeye kadar uzanır. Dolayısıyla Noel kelimesinde doğum, özellikle de İsa'nın doğumu fikri öne çıkar. Sözlük.com+1
Buradan çok güzel bir dil ayrımı çıkıyor:
Christmas: “Mesih'in ayini/kutlaması” kökenli.
Noel: “Doğum” kökenli.
Fakat iki kelime farklı kapılardan girip aynı odaya çıkıyor.
Bu nedenle “Christmas başka, Noel başka bir bayramdır” demek genel kullanım açısından doğru değildir. İngilizcede Christmas denilen kutlamanın Türkçedeki karşılığı esas olarak Noel'dir.
Fransızca konuşan birinin “Joyeux Noël” demesiyle İngilizce konuşan birinin “Merry Christmas” demesi, farklı dini bayramlardan söz ettikleri anlamına gelmez.
Birinin kahvaltıda “menemen”, diğerinin “omelette” demesi gibi düşünün. Tariflerin ayrıntıları ve kültürel çağrışımlar farklı olabilir ama konuya bakarken kelimelerin işaret ettiği temel şeyi ayırmak gerekiyor.
Noel ile Yılbaşı Neden Bu Kadar Karıştırılıyor?
İşte Türkiye'de tartışmanın asıl eğlenceli kısmı burada başlıyor.
Noel 25 Aralık'ta kutlanır. Yılbaşı ise 31 Aralık gecesinden 1 Ocak'a geçiştir.
Dolayısıyla takvim açısından iki farklı gündür.
Fakat tarihler birbirine çok yakın olduğu için modern popüler kültürde Noel ve yılbaşı imgeleri zaman zaman birbirine karışıyor. Aralık ayında çam ağacı görmek, kırmızı kıyafetli Noel Baba figürüyle karşılaşmak, ışıklandırılmış caddelerde yürümek ve 31 Aralık gecesini beklemek, zihinde tek bir “kış festivali” görüntüsü oluşturabiliyor.
TDV'nin özellikle dikkat çektiği nokta da bu: Noel'in yılbaşı kutlamasıyla özdeşleştirilmesi doğru değildir. TDV İslâm Ansiklopedisi
Bence burada insanların kafasını karıştıran şeylerden biri de takvim komşuluğu.
25 Aralık.
Sonra birkaç gün geçiyor.
31 Aralık.
Ardından 1 Ocak.
Beynimiz de doğal olarak “Bunların hepsi aynı sezon değil mi?” diyor.
Evet, aynı sezonun içinde olabilirler. Hayır, aynı gün veya aynı bayram değiller.
Noel'in Tarihi Gerçekten 25 Aralık mı?
Burada küçük ama önemli bir ayrıntı var.
Bugün Batı Hristiyanlığında Noel'in 25 Aralık'ta kutlanması yerleşmiş bir gelenektir. Ancak İsa'nın doğum tarihinin tarihsel olarak kesin biçimde 25 Aralık olduğuna dair bir bilgi yoktur.
Noel kutlamasının 25 Aralık'a yerleşmesi erken Hristiyanlık dönemlerinde gelişen takvimsel ve litürjik süreçlerin sonucudur. Tarihsel kaynaklarda 25 Aralık'ın İsa'nın doğumuyla ilişkilendirilmesine dair erken örnekler bulunmakla birlikte, kutlamanın yaygınlaşması özellikle 4. yüzyılda belirginleşmiştir. Wikisource+1
Bu ayrım önemli çünkü bazen “25 Aralık kesin olarak İsa'nın doğduğu gündür” şeklinde çok kesin bir ifade kullanılıyor.
Daha doğru yaklaşım şudur:
25 Aralık, Hristiyan geleneğinde İsa'nın doğumunun anıldığı yerleşik Noel tarihidir; İsa'nın biyografik olarak tam doğum tarihi olduğu kanıtlanmış değildir.
Tarih ile dini gelenek aynı şey değildir. Bunu ayırmak, konuyu gereksiz tartışmalardan kurtarıyor.
Peki Erkekler “Christmas”, Kadınlar “Noel” mi Diyor?
Burada forumların vazgeçilmez klişesine küçük bir mola verelim.
“Erkekler olaya stratejik bakar, kadınlar duygusal yaklaşır” gibi kalıplar kulağa eğlenceli gelebilir ama gerçek hayattaki insan çeşitliliğini açıklamaya yetmez. Aynı ailede biri tarih araştırabilir, biri dekorasyonla ilgilenebilir, biri dini boyutunu önemseyebilir, biri de “Ben sadece tatlı yemek istiyorum” diyebilir.
Örneğin Mehmet isimli bir karakter düşünelim. Kendisi konuyu tamamen çözüm odaklı ele alıyor:
Geçen gün bir arkadaş grubunda “Christmas ile Noel aynı şey mi?” sorusu ortaya atıldı. Beş dakika içinde konu, beklenmedik şekilde tarih, dil, din, yılbaşı, hindi, çam ağacı ve hatta “Peki Santa Claus nereden çıktı?” tartışmasına dönüştü. Bir ara bir arkadaşımız telefonundan sözlük açtı, diğeri “Ben zaten biliyordum” dedi, üçüncüsü ise sessizce kurabiye yemeye devam etti. Klasik forum ortamı.
Aslında soru oldukça basit: Christmas ve Noel, genel kullanımda aynı Hristiyan bayramını ifade eder. Fakat kelimelerin kökenleri, kültürel kullanımları ve Türkiye'deki algıları birbirinden biraz farklıdır. Yani iki kelime aynı kişiyi gösteriyor olabilir ama nüfus kayıtlarındaki isimleri farklı gibi düşünebiliriz.
TDV İslâm Ansiklopedisi de Noel'i Hz. Îsâ'nın doğum günü kutlaması olarak tanımlıyor ve Türkçede Noel'in zaman zaman yılbaşıyla özdeşleştirilmesinin yanlış olduğunu özellikle belirtiyor. Aynı kaynak, Fransızca noël ile İngilizce Christmas sözcüklerinin farklı dil kökenlerinden gelip aynı kutlamaya işaret ettiğini açıklıyor. TDV İslâm Ansiklopedisi
Christmas Kelimesi Nereden Geliyor?
Önce İngilizce taraftan başlayalım.
“Christmas” kelimesi, İngilizcedeki Christ's Mass, yani kabaca “Mesih'in ayini/ibadeti” anlamındaki ifadeden geliyor. Eski İngilizcedeki Cristes mæsse biçimi zaman içinde değişerek bugünkü Christmas halini almış. Kelimenin tarihsel anlamında doğrudan İsa Mesih'e yönelik dini kutlama vurgusu bulunuyor. Etymonline+1
Burada ilginç olan nokta şu: İngilizce konuşan birine “Christmas” dediğinizde onun zihninde yalnızca 25 Aralık sabahı açılan hediyeler canlanmıyor. Kelime, dini anlamının yanında zaman içinde Noel sezonunu, aile buluşmalarını, süslemeleri, Noel şarkılarını, kartpostalları ve popüler kültürdeki birçok geleneği de kapsamaya başladı.
Yani kelime küçük, bagajı devasa.
Biraz bavul gibi düşünün. Üzerinde “Christmas” yazıyor ama içinden çam ağacı, ışıklandırma, kurabiye, aile yemeği, kilise ayini, hediye paketi ve birkaç tane de tartışmalı “Noel mi yılbaşı mı?” konusu çıkabiliyor.
Peki “Noel” Kelimesinin Anlamı Ne?
“Noel” ise özellikle Fransızca Noël kelimesiyle bağlantılıdır. Kelimenin kökeni Latince natalis yani “doğum” anlamına gelen ifadeye kadar uzanır. Dolayısıyla Noel kelimesinde doğum, özellikle de İsa'nın doğumu fikri öne çıkar. Sözlük.com+1
Buradan çok güzel bir dil ayrımı çıkıyor:
Christmas: “Mesih'in ayini/kutlaması” kökenli.
Noel: “Doğum” kökenli.
Fakat iki kelime farklı kapılardan girip aynı odaya çıkıyor.
Bu nedenle “Christmas başka, Noel başka bir bayramdır” demek genel kullanım açısından doğru değildir. İngilizcede Christmas denilen kutlamanın Türkçedeki karşılığı esas olarak Noel'dir.
Fransızca konuşan birinin “Joyeux Noël” demesiyle İngilizce konuşan birinin “Merry Christmas” demesi, farklı dini bayramlardan söz ettikleri anlamına gelmez.
Birinin kahvaltıda “menemen”, diğerinin “omelette” demesi gibi düşünün. Tariflerin ayrıntıları ve kültürel çağrışımlar farklı olabilir ama konuya bakarken kelimelerin işaret ettiği temel şeyi ayırmak gerekiyor.
Noel ile Yılbaşı Neden Bu Kadar Karıştırılıyor?
İşte Türkiye'de tartışmanın asıl eğlenceli kısmı burada başlıyor.
Noel 25 Aralık'ta kutlanır. Yılbaşı ise 31 Aralık gecesinden 1 Ocak'a geçiştir.
Dolayısıyla takvim açısından iki farklı gündür.
Fakat tarihler birbirine çok yakın olduğu için modern popüler kültürde Noel ve yılbaşı imgeleri zaman zaman birbirine karışıyor. Aralık ayında çam ağacı görmek, kırmızı kıyafetli Noel Baba figürüyle karşılaşmak, ışıklandırılmış caddelerde yürümek ve 31 Aralık gecesini beklemek, zihinde tek bir “kış festivali” görüntüsü oluşturabiliyor.
TDV'nin özellikle dikkat çektiği nokta da bu: Noel'in yılbaşı kutlamasıyla özdeşleştirilmesi doğru değildir. TDV İslâm Ansiklopedisi
Bence burada insanların kafasını karıştıran şeylerden biri de takvim komşuluğu.
25 Aralık.
Sonra birkaç gün geçiyor.
31 Aralık.
Ardından 1 Ocak.
Beynimiz de doğal olarak “Bunların hepsi aynı sezon değil mi?” diyor.
Evet, aynı sezonun içinde olabilirler. Hayır, aynı gün veya aynı bayram değiller.
Noel'in Tarihi Gerçekten 25 Aralık mı?
Burada küçük ama önemli bir ayrıntı var.
Bugün Batı Hristiyanlığında Noel'in 25 Aralık'ta kutlanması yerleşmiş bir gelenektir. Ancak İsa'nın doğum tarihinin tarihsel olarak kesin biçimde 25 Aralık olduğuna dair bir bilgi yoktur.
Noel kutlamasının 25 Aralık'a yerleşmesi erken Hristiyanlık dönemlerinde gelişen takvimsel ve litürjik süreçlerin sonucudur. Tarihsel kaynaklarda 25 Aralık'ın İsa'nın doğumuyla ilişkilendirilmesine dair erken örnekler bulunmakla birlikte, kutlamanın yaygınlaşması özellikle 4. yüzyılda belirginleşmiştir. Wikisource+1
Bu ayrım önemli çünkü bazen “25 Aralık kesin olarak İsa'nın doğduğu gündür” şeklinde çok kesin bir ifade kullanılıyor.
Daha doğru yaklaşım şudur:
25 Aralık, Hristiyan geleneğinde İsa'nın doğumunun anıldığı yerleşik Noel tarihidir; İsa'nın biyografik olarak tam doğum tarihi olduğu kanıtlanmış değildir.
Tarih ile dini gelenek aynı şey değildir. Bunu ayırmak, konuyu gereksiz tartışmalardan kurtarıyor.
Peki Erkekler “Christmas”, Kadınlar “Noel” mi Diyor?
Burada forumların vazgeçilmez klişesine küçük bir mola verelim.
“Erkekler olaya stratejik bakar, kadınlar duygusal yaklaşır” gibi kalıplar kulağa eğlenceli gelebilir ama gerçek hayattaki insan çeşitliliğini açıklamaya yetmez. Aynı ailede biri tarih araştırabilir, biri dekorasyonla ilgilenebilir, biri dini boyutunu önemseyebilir, biri de “Ben sadece tatlı yemek istiyorum” diyebilir.
Örneğin Mehmet isimli bir karakter düşünelim. Kendisi konuyu tamamen çözüm odaklı ele alıyor: